Het gebruik van een lookalike schendt het portretrecht van Max Verstappen

Op 6 september 2017 oordeelde de Rechtbank te Amsterdam dat het gebruik van een lookalike in een reclame-video een schending uitmaakt van het portretrecht van de uitgebeelde persoon indien deze alle karakteristieke kenmerken van deze persoon vertoont. De uitgebeelde persoon heeft dan ook een commercieel belang om zich hiertegen te verzetten en heeft recht op een redelijke schadevergoeding.

Picnic, een online supermarkt die op bestelling via internet boodschappen bij de klanten thuis bezorgt, had op haar facebookpagina een reclamefilmpje gedeeld met de titel “als je op tijd bent hoef je niet te racen”. In deze reclameboodschap is te zien hoe een lookalike van Max Verstappen (de professionele Formule 1 autocoureur) boodschappen van Picninc rondbrengt. De lookalike in kwestie heeft dezelfde haarkleur, hetzelfde silhouet en hetzelfde postuur als Verstappen alsook draagt deze dezelfde raceoutfit en pet als welke Verstappen draagt tijdens media optredens en op het circuit. Verstappen vordert dan ook het doen staken en gestaakt blijven van de reclamevideo alsook een betaling van schadevergoeding voor de door Picnic gestelde onrechtmatige handelingen.

Wat betekent dit juridisch?

De rechtbank van Amsterdam diende zich te buigen over meerdere vragen:

-          Is er sprake van het gebruik van een portret

-          Is dergelijke openbaarmaking onrechtmatig of moet een publiek figuur dergelijke openbaarmaking dulden

-          Indien het antwoord op bovenstaande vragen positief is, heeft Verstappen dan recht op een schadevergoeding

Is er sprake van het gebruik van een portret?

In casu oordeelde de rechtbank dat er wel degelijk sprake was van het gebruik van een portret. Door het gebruik van de lookalike in de reclame, welke alle karakteristieken kenmerken van Verstappen vertoonde, riep Picnic doelbewust het beeld van Verstappen op bij het desbetreffende publiek. Derhalve valt het gebruik van een lookalike onder het portretrecht.

Is dergelijke openbaarmaking onrechtmatig?

De vraag die de rechter hier vooral diende in acht te nemen is of Verstappen een redelijk belang heeft om zich tegen het gebruik van zijn portret te verzetten. Steeds opnieuw maakt dit een afweging uit tussen artikel 8 en 10 EVRM. De rechtbank was in deze van oordeel dat ten gevolge van het feit dat Verstappen door zijn beroepsuitoefening als Formule 1 coureur grote bekendheid geniet er wel degelijk commerciële belangen gemoeid zijn bij de openbaarmaking van zijn portret en zijn persoonlijke karakteristieken. Daarenboven hield de rechtbank rekening met het feit dat de reclameboodschap gericht was op de vergroting van de naamsbekendheid van Picnic en dat deze geen enkele vergoeding had aangeboden aan Verstappen voor het gebruik van zijn portret. De rechtbank oordeelde Picnic zich schuldig maakte aan een onrechtmatige openbaarmaking van het portret van Verstappen, welke niet onder de uitzondering van de parodie kan ressorteren.

Heeft Verstappen recht op schadevergoeding?

Er werd reeds geoordeeld dat Verstapen recht heeft op een schadevergoeding, maar de hoegrootheid dient nog bepaald te worden op de zitting van 18 oktober 2017. Hierbij dient rekening gehouden te worden met populariteit, frequentie van uiting door Picnic, de aard en het bereik van de benutte media alsook de timing van het geheel.

Besluit

Het gebruik van een lookalike voor een reclameboodschap kan aldus wel degelijk een inbreuk uitmaken op het portretrecht van de uitgebeelde persoon voor zover het gebruik van een lookalike de bedoeling heeft om het beeld van de uitgebeelde persoon op te roepen. Bij de afweging van het belang van enerzijds de uitgebeelde persoon om zich te verzetten tegen de commerciële exploitatie van zijn portret zonder dat hem een vergoeding is aangeboden en anderzijds het belang van diegene die gebruik maakt van de lookalike om zich te mogen en kunnen uiten, weegt het belang van de uitgebeelde persoon zwaarder.

Vragen over portretrecht, inbreuken op uw privacy of andere online issues?

Neem vrijblijvend contact op met ons team op info@siriuslegal.be of op 02 721 13 00