Hyperlinken en het auteursrecht: een link debat over de noodzaak aan voorafgaande toestemming.

Mag ik een link op mijn website plaats naar een Youtube filmpje? Mag ik linken naar radiostreamers? En mag ik gewoon linken naar foto’s of teksten op een andere website?  Het zijn vragen die we geregeld horen en die de voorbije maanden voor enkele interessante gerechtelijke beslissingen gezorgd hebben.

Enkele recente vonnissen van Nederlandse rechtbanken en een prejudiciële vraag aan het Europees Hof van Justitie door een Zweedse rechtbank stellen de vraag of hyperlinken naar content op iemand anders site een inbreuk uitmaakt (of kan maken) op het auteursrecht.  Alles draait om de vraag of een hyperlink een “mededeling aan het publiek is” zoals omschreven in artikel 1§1 van de auteurswet.  We proberen een en ander op een rijtje te zetten.

Wel, we proberen hieronder een overzicht te geven van de huidige stand van zaken in de rechtspraak.  De wet zelf heeft immers geen 100% duidelijk antwoord klaar liggen en zoals zo vaak zijn we afhankelijk van het onderzoek van vonnissen en arresten om de vraag te beantwoorden.

Samengevat wijst alles er voorlopig op dat een hyperlink een “mededeling aan het publiek” is als je wéét dat je linkt naar auteursrechtelijk beschermde content, als je door je link een nieuw publiek in contact brengt met die content (bvb omdat de content tot dan enkel voor abonnees toegankelijk was) en als je bij dit alles een commercieel doel hebt (bvb reclame-inkomsten).  In dat geval gebruik je de content waarnaar je linkt op een manier die beschermd is door het auteursrecht en dat betekent dat je voorafgaandelijk de toestemming moet vragen en krijgen (en eventueel betalen) van de auteur naar wiens content je linkt.

Om deze korte samenvatting wat te nuanceren, geven we hieronder graag een overzicht van de vonnissen en arresten die vandaag beschikbaar zijn, in een poging om wat structuur te brengen in de rechtspraak.

Een eerste aanzet door het Europees Hof van Justitie

De vraag of hyperlinken een inbreuk op het auteursrecht kan uitmaken, gaat al een hele tijd mee. Voorlopig is er nog geen definitieve duidelijkheid geschapen, maar enkele recente arresten van het Europees Hof van Justitie lichten wel al een tip van de sluier op.

Op 15 maart 2012 maakte het Europees Hof al in twee zaken enkele belangrijke principes duidelijk.  Alleen ging het in deze twee zaken niet om zuiver auteursrecht, maar om zogenaamde naburige rechten van uitvoerende kunstenaars.  Beide materies vertonen grote gelijkenissen, maar zijn niet helemaal hetzelfde.  We bespraken ze al eerder in een vroegere blogpost.

Op basis van deze beide arresten moet case by case gekeken worden of er sprake is van een “mededeling aan het publiek” en of er dus een inbreuk op het auteursrecht kan bestaan en moet daarbij rekening gehouden worden met de hierboven al genoemde criteria:

1/ heeft de gebruiker met volle kennis van zaken en bewust toegang verschaft tot de beschermde werken

2/ heeft hij met zijn daad een geheel nieuw publiek aangeboord voor het beschermde werk

3/ gebeurde een en ander met een duidelijk winstoogmerk (dit laatste is minder relevant in het kader van puur auteursrecht, maar wel bij naburige rechten).

Verdere verduidelijking volgt binnenkort

Maar daarmee is de vraag nog niet beantwoord natuurlijk.  We weten nu wel welke criteria van belang zijn voor het beoordelen van inbreuken op naburige rechten, maar voorlopig is er geen zekerheid dat het Europees Hof van Justitie voor zuiver auteursrecht dezelfde criteria zou hanteren.

Daarin komt binnenkort wellicht verandering. Op 18 oktober 2012 werd door een Zweedse rechtbank een nieuwe prejudiciële vraag gesteld rond het plaatsen van een hyperlink naar het werk van iemand anders en deze keer wel in een zuiver auteursrechtelijke context.  Het Europees Hof van Justitie zal dus binnen enkele maanden moeten oordelen of het plaatsen van een hyperlink een “daad van mededeling aan het publiek” uitmaakt en dus een auteursrechtelijk toestemming vereist.

De vraag werd gesteld aan het Europees Hof van Justitie in een geschil waarin een zoekmachine, “Retriever” aangesproken wordt door vier journalisten die het niet pikken dat hun artikels via deze zoekmachine zonder vergoeding voor de journalisten ter beschikking gesteld worden van lezers, terwijl Retriever zelf voor deze dienst wel abonnementsgeld aanrekent.  De artikels zijn normaal niet zomaar beschikbaar voor iedereen, maar worden dat wel door de hyperlink en de journalisten missen zo inkomsten.

Het Hof moet omwille van de concrete omstandigheden van dit dossier ook oordelen of men moet rekening houden met de vraag of de content waarnaar men verwijst publiek toegankelijk is of enkel toegankelijk is voor geregistreerde (betalende) gebruikers en of het van belang is of de content waarnaar men linkt wordt getoond op de originele website of dat deze wordt getoond binnen het kader van de linkende website (bvb een framed link van Youtube op je eigen website).

Voorlopig is het even afwachten of het Europees Hof van Justitie dezelfde criteria zal hernemen als in haar arresten van 15 maart.  De kans daartoe is groot.  Alleen voor wat betreft de voorwaarde dat er enkel inbreuk is als er een winstmotief in het spel is, zal wellicht wat genuanceerd en afgezwakt worden.

Inmiddels passen rechtbanken de bestaande criteria wel al toe

Erg veel vonnissen over het auteursrechtelijke karakter van hyperlinken zijn er nog niet, maar vooral vanuit Nederland hebben we toch al enkele interessante cases kunnen verzamelen.

Den Haag, 19 december 2012

De laatste in het rijtje is een vonnis van de burgerlijke rechtbank in Den Haag van vanochtend, 19 december, die oordeelt dat de uitbaters van een (reeks van) website(s) die links naar radiostreams verzamelen wel degelijk een inbreuk maken op het auteursrecht als ze dat doen zonder voorafgaande toestemming van de auteursrechthouders (of hun beheersvennootschap, in casu Buma Stemra, de Nederlandse Sabam).  In dit geval was er sprake van een reeks websites die links naar livestreams van radiostations verzamelen.  Vanop de verzamelwebsite kan je dan doorlinken naar de pagina met de stream van de pagina in kwestie.  Die laatste heeft meestal wel een toelating om muziek uit te zenden, maar de rechter komt tot het besluit dat de website die alle links verzamelt en doorlinkt dit voor duidelijke commerciële doeleinden doet.  De website is zwaar gesponsord en ook de voorkeuren en gegevens van bezoekers worden doorverkocht aan commerciële bedrijven.

Opvallend in dit vonnis is dat de rechter beslist om niet te wachten op een uitspraak van het Europees Hof van Justitie, maar gewoon de beginselen rond naburige rechten toepaste op het auteursrecht.

Met andere worden, op basis van de criteria van het Europees Hof van Justitie, zegt de rechtbank hier dat men een inbreuk begaat op het auteursrecht als men bewust linkt naar auteursrechtelijk beschermde content, als men daardoor aan die content een nieuw publiek geeft dat er nog niet eerder was en als er op een of andere manier een winstoogmerk met de link gemoeid is.

Amsterdam, 12 september 2012

Op 12 september 2012 veroordeelde een rechtbank in Amsterdam de website Geenstijl.nl omdat deze een hyperlink op zijn website had gezet naar foto’s van een artikel dat pas maanden later in Playboy zou verschijnen.  Geenstijl.nl linkte naar een Australische website Stylefactory.com waar de foto’s wél al beschikbaar waren.

De Nederlandse rechter gebruikte ook hier dezelfde criteria als uit de eerdere arresten van het Europees Hof van Justitie van 15 maart 2012 en oordeelde dat er wel degelijk winstoogmerk was en dat er wel degelijk een aanzienlijk nieuw publiek wordt aangeboord door de link en Geenstijl.nl winst volgens de rechtbank zeer goed dat ze een link plaatste naar auteursrechtelijk beschermde content.  De combinatie van de drie betekent dat eer sprake is van een “mededeling aan het publiek” waarvoor toestemming vereist was en Geenstijl.nl beging dus een inbreuk op het auteursrecht.

Den Haag, 2 november 2011

Een andere uitspraak van een rechtbank in Den Haag in Nederland van 2 november 2011 in een geschil tussen Edskes en Real Network had al geoordeeld dat er geen inbreuk bestaat op het auteursrecht als er gelinkt wordt naar een website en er op de website waarnaar gelinkt wordt illegale downloads beschikbaar zijn.  Real Networks had zich verzet tegen een link door Edskes naar een website waar een illegale kopie van de Real Player software gedownload kon worden, maar kreeg nul op het rekwest.

Deze uitspraak dateert natuurlijk van voor de arresten van het Europees Hof van Justitie en hier is niet de hyperlink zelf het probleem, maar wel het feit dat die leidt naar illegale content.

Corr. Leuven, 23 mei 2012

Nog een laatste interessante uitspraak, uit België deze keer, bekwamen wijzelf een tijdje geleden (in eerste aanleg en beroep is nog hangende).

Zelfs als er discussie zou kunnen bestaan over de vraag of een hyperlink al dan niet als een burgerrechtelijke inbreuk op het auteursrecht beschouwd zou moeten worden (wat door de rechter niet beoordeeld werd), staat in elk geval vast dat voordat sprake is van een strafrechtelijke inbreuk aangetoond moet worden dat de (potentiële) inbreuk wetens en willens gebeurde en dat er dus sprake is van een opzettelijk misdrijf.

In casu was dat niet het geval en onze cliënte werd –althans in eerste aanleg voorlopig- vrijgesproken.  Hij had immers nooit de bedoeling gehad inbreuken te maken op het auteursrecht en er was geen sprake van een moreel element van het misdrijf in zijn hoofde.

Op definitieve duidelijkheid is het nog even wachten, maar tot dan weet je in elk geval dat je maar beter kan opletten als je linkt naar auteursrechtelijk beschermde content en als je dat doet om commercieel voordeel te halen uit het feit dat je die link aanbiedt aan een publiek dat normaal de weg naar die content niet zou gevonden hebben.

Nog vragen over internetrecht?  Ons team staat graag voor je klaar op 0486/901 931 of via info@siriuslegal.be