Blog Freelancer

 Bart Van den Brande

Dankzij deze strengere wettelijke betalingstermijnen geraak jij straks sneller betaald

Vanaf begin 2022 worden kleine ondernemers nog beter beschermd in hun onderhandelingen met grotere klanten door de invoering van nieuwe regels die veel te lange betalingstermijnen voor facturen onmogelijk maken. 

10.10.2019 Bart Van den Brande

Kickstart je carrière als freelancer met deze tips

Starten als freelancer klinkt voor vele jonge ondernemers als een erg aantrekkelijk alternatief voor het statuut van werknemer. Sirius Legal helpt zij die de sprong wagen graag op weg met deze tips voor freelancers.

 

Tip 1: Denk na over het statuut waaronder je wil werken. 

Wanneer je hebt gekozen om de stap te zetten en freelancer te worden, zijn er een aantal keuzes waar je jezelf door moet worstelen, afhankelijk van wat je doel precies is. 

Werk je nog als werknemer en wil je daarnaast al even “proeven” van het bestaan als freelancer, kan je in sommige gevallen op een fiscaal interessante wijze “bijklussen” tot 6.125 EUR per jaar. De voorwaarden kan je vinden via volgende link. Wanneer je ervoor kiest om deeltijds te werken als freelancer, kan je dit uiteraard ook doen als zelfstandige in bijberoep. 

Indien je de stap naar het statuut van zelfstandige té groot vindt, kan je ook een beroep doen op een payrollkantoor zoals bv. Tentoo, Amplo, SMart,…. Je registreert je bij dit kantoor, zoekt zelf je klanten én dit kantoor betaalt jouw loon uit en regelt voor jou je sociale zekerheidszaken. Maar deze payroll-service kost uiteraard ook geld, dus laat je op voorhand zeer goed informeren over het kostenplaatje.

 

Tip 2: Zelfstandige natuurlijke-persoon of vennootschap?

Indien je toch voor het statuut van zelfstandige hebt gekozen, zal je je moeten registreren als zelfstandige en een BTW-nummer aanvragen. Je bent dan “zelfstandige-natuurlijke persoon”. Daarnaast en afhankelijk van je ambities en plannen kan je er ook voor kiezen om een vennootschap op te starten. Sinds de inwerkingtreding van de nieuwe vennootschapswetgeving is het heel gemakkelijk om een bv (voorheen: bvba) op te starten. De voorwaarde van een inbreng van 18.500 EUR valt volledig weg en je hoeft enkel (op basis van een financieel plan) een toereikend aanvangsvermogen te voorzien. Indien je bijvoorbeeld start als freelancer in marketing, zal je vaak niet méér nodig hebben dan een laptop en internet en telefoon om te starten. Het resultaat is dat je het “toereikend aanvangsvermogen” dat je moet voorzien zéér beperkt zal zijn: met 1.000 EUR ben je al een heel eind op weg. Daarnaast geeft de keuze voor een vennootschap je vaak veel voordelen op vlak van aansprakelijkheid. Zéér interessant voor freelancers in bijvoorbeeld de IT-sector die vaak aan grote (en dure) projecten werken die een aanzienlijke aansprakelijkheid kunnen meebrengen indien er iets foutloopt.

Meer weten over de verschillende vennootschapsvormen? Check onze vorige blogpost over dit onderwerp. 

 

Tip 3: Algemene voorwaarden? Altijd een goed idee!

Vaak vragen cliënten ons of het wel zin heeft om zelf algemene voorwaarden op te stellen aangezien hen meestal bijzonder uitgebreide en onevenwichtige contracten opgedrongen worden. Ons antwoord is steeds: dat is zéker een goed idee (en niet enkel omdat we die zelf kunnen aanbieden). 

Wanneer jou een offerte wordt gevraagd en je stuurt je algemene voorwaarden mee met je offerte en de klant aanvaardt je offerte, dan gaat hij automatisch ook akkoord met je algemene voorwaarden. In je algemene voorwaarden neem je dan wel best op dat jouw voorwaarden steeds voorrang hebben op de voorwaarden van je klant. 

Zo hebt je de garantie, dat indien niets is geregeld of soms wanneer de zaken snel moeten gaan, je je eigen voorwaarden kan opleggen aan de klant inclusief betaalvoorwaarden. 

 

Tip 4: Laat je niet onder druk zetten!

We horen vaak van cliënten dan ze onder druk worden gezet of “geen andere optie hebben” dan het contract te ondertekenen dat hen wordt voorgeschoteld. In de praktijk blijkt dan, wanneer we hen toch kunnen overtuigen, dat de tegenpartij wél openstaat voor contractonderhandeling. Het getuigt bovendien ook van meer professionalisme indien je het aangeboden contract laat nalezen door een professional dan wanneer je blindelings contracten tekent die je misschien niet volledig begrijpt.

Bovendien helpt de nieuwe wet B2B-relaties (die nog moet in werking treden) jou als freelancer ook heel erg, in die zin dat een aantal clausules in contracten verboden worden zoals: de mogelijkheid voor de tegenpartij om de betaling van jouw factuur in te houden tot wanneer je opdrachtgever zelf betaald is, de mogelijkheid voor de opdrachtgever om eenzijdig een clausule van het contract te interpreteren,… 

Tot slot helpt de nieuwe wet rond betalingstermijnen (die nog moet in werking treden) jou ook als freelancer: de betalingstermijn mag in de toekomst immers in totaal niet méér dan 60 dagen bedragen. 

Laat je dus nooit onder druk zetten om akkoord te gaan met exotische en totaal onevenwichtige clausules en hou vast aan een betaaltermijn die voor jou realistisch is én in overeenstemming met de wet. 

 

Tip 5: Bouw je netwerk uit en werk samen

Een succesvol ondernemer/freelancer is er één met een uitgebreid netwerk. Dit netwerk is niet enkel handig wanneer je op zoek moet naar nieuwe klanten. Daarnaast kan je ook van gedachten wisselen met gelijkgestemden en zelfs in de toekomst misschien samenwerken met iemand waarvan je aanvankelijk dacht dat die persoon een concurrent was. 

 

Tot slot: REPEAT

We hopen natuurlijk dat je na enige tijd groeit in je freelance-bestaan en grotere projecten kan aantrekken en aannemen die je misschien niet alleen aankan en waarvoor je wil samenwerken. Of misschien wil je zelf je eerste werknemer aannemen? In dat geval is sowieso een goed idee om de vorige 4 stappen opnieuw te doorlopen beginnend met de vraag: is de structuur waarin ik werk aangepast aan mijn plannen? Indien je vaststelt dat dat niet in het geval is, laat je dan zeker adviseren door een professional. 

 

Vragen over het werken als freelancer? 

Contacteer ons gericht via info@siriuslegal.be of telefoon 02/721 13 00 en check zeker ons Legal Kickstarter pakket speciaal ontwikkeld voor freelancers.

22.08.2019 Bart Van den Brande

Betalingstermijn aan KMO's en freelancers aangescherpt

Sinds 2002 zijn al strengere regels van kracht voor de betalingstermijnen tussen ondernemingen. Indien partijen geen overeenkomst afsluiten, geldt een betalingstermijn van 30 kalenderdagen. In de praktijk blijkt echter dat veel KMO’s en freelancers zeer lange betalingstermijnen (tot wel 90 of 120 dagen) opgelegd krijgen onder meer door multinationals, waardoor hun eigen liquiditeit in het gevaar komt. De wetgever wil hieraan tegemoet komen door een wijziging aan de wet betalingsachterstand.

 

 

Achtergrond?

Twee derde van de ondernemingen in België (waaronder ook freelancers vallen) geeft te kennen betalingstermijnen te aanvaarden die langer zijn dan wat zij comfortabel achten. Vooral multinationals blijken hierop aan te dringen. 69% van de bedrijven geven aan deze langere termijnen ook te aanvaarden, ondanks het feit dat deze vaak voor hen liquiditeitsproblemen met zich meebrengen. 

De Europese wetgever had reeds voorzien dat lidstaten zelf kunnen voorzien in een aangescherpte regeling in hun nationale wetgeving teneinde de betalingstermijnen in een B2B-context te verbeteren. Nederland voorzag al in een dergelijke regeling en ook in Frankrijk werd recent een initiatief genomen om de bestaande betaaltermijnen aan te scherpen. 

 

Wat is de situatie vandaag?

Wanneer géén betalingstermijn is overeengekomen (bv. er is geen contract, geen algemene voorwaarden,…) moet elke vergoeding van een handelstransactie gebeuren binnen een termijn van 30 kalenderdagen. Maar partijen kunnen contractueel een langere termijn overeenkomen. 

Ten opzichte van overheden geldt in principe eveneens een betalingstermijn van 30 dagen. Het is daarnaast mogelijk om te voorzien in een (bijkomende) termijn van 30 dagen voorafgaand aan de betalingstermijn voor de inspectie van de goederen. Na deze 30 dagen verificatieperiode vangt dan de betalingstermijn van 30 dagen aan. Het is wel mogelijk om hier contractueel van af te wijken tenzij er sprake is van een situatie van onbillijkheid ten opzichte van de handelaar. 

 

Wat staat in de nieuwe wet?

Wie in de toekomst als niet-KMO contracteert met een KMO of freelancer moet de wettelijke betalingstermijn van 30 kalenderdagen respecteren. Deze datum kan eventueel verschoven worden indien en voor zover er een termijn van verificatie van (maximaal) 30 dagen werd overeengekomen. 

Maar, partijen kunnen evenwel geen uiterste dag van betaling overeenkomen van meer dan zestig dagen, indien de schuldeiser een KMO of freelancer is en de schuldenaar geen KMO is.

Indien dit beding tóch zou opgenomen worden in een contract of algemene voorwaarden dan is dit beding nietig. 

 

Op wie is de nieuwe wet van toepassing?

Jammer genoeg is de wet enkel van toepassing op KMO’s die contracteren met niet-KMO’s en niet op KMO’s die contracteren met overheden. 

Een KMO is omschreven als een onderneming die op het ogenblik van het sluiten van de handelstransactie niet meer dan één van de volgende criteria overschrijdt:

  • een jaargemiddelde van 50 werknemers;
  • een jaaromzet, exclusief de BTW, van EUR 9.000.000; en
  • een balanstotaal van EUR 4.500.000

Ook freelancers, zelfs wanneer zij ondernemen als “zelfstandige natuurlijke persoon” vallen onder deze definitie en kunnen hiervan gebruik maken (!)

 

Vanaf wanneer van kracht?

De wijziging aan de wet betalingsachterstand is aangenomen door de plenaire zitting van het parlement. Nu is het wachten op de publicatie in het Belgisch Staatsblad van deze nieuwe wet. Zes maanden na de publicatie zal de wet dan in werking treden en dit op alle overeenkomsten die vanaf de datum van inwerkingtreding zijn getreden. 

 

Wat met bestaande overeenkomsten?

We kunnen ons afvragen wat het lot is van KMO’s die op regelmatige basis met eenzelfde groot bedrijf zaken doen en waarbij de contractuele relaties tussen partijen enkel zijn geregeld door de algemene voorwaarden van de grote speler. Of het lot van de freelancer die een project uitvoert bij een grote klant en die zich akkoord heeft verklaard met de algemene voorwaarden van die speler. 

In dat geval is er inderdaad sprake van een “lopende overeenkomst” en zal de nieuwe wet hier dus niet op van toepassing zijn. 

Wanneer echter de algemene voorwaarden van de tegenpartij zouden aangepast worden in de toekomst, zou je kunnen verantwoorden dat vanaf dan een nieuwe overeenkomst tot stand komt. Indien dit plaatsvindt ná de inwerkingtreding van de nieuwe wet, dan zullen de nieuwe bepalingen van de wet betalingsachterstand tóch van toepassing  zijn op deze contractuele relaties, ook al werken jullie al een hele tijd samen. 

Als KMO zou je dit ook zelf ook kunnen uitlokken door wijzigingen voor te stellen aan de algemene voorwaarden van de grote speler, na de inwerkingtreding van de nieuwe wet. Het loont in elk geval de moeite om je contractspartij hierover in te lichten vanaf het ogenblik van de inwerkingtreding. 

 

Vragen over betalingstermijnen of over je algemene voorwaarden?

Contacteer ons gerust via mail (info@siriuslegal.be) of telefoon 02/721 13 00

23.05.2019 Bart Van den Brande

Waarop letten bij het niet-concurrentiebeding als freelancer?

In een vorige blogpost gaven we jou al een aantal tips en tricks bij het afsluiten van een samenwerkingsovereenkomst met een opdrachtgever als freelancer. Eén van de elementen die vaak voorkomt in dergelijke contracten is een niet-concurrentiebeding. In deze blogpost gaan we iets dieper in op de do’s en dont’s van een niet-concurrentiebeding.

 

Wat is een niet-concurrentiebeding?

Opdrachtgevers die met freelancers willen samenwerken nemen meestal een niet-concurrentiebeding op in hun overeenkomst. De bedoeling van een dergelijke clausule is enerzijds verhinderen dat concurrenten gebruik maken van de ervaring en competenties die de freelancer heeft verworven tijdens het project en anderzijds verhinderen dat de freelancer de klanten van de opdrachtgever commercieel zou trachten te benaderen na afloop van de opdracht.

Aangezien je als freelancer meestal voor verschillende klanten op relatief korte termijn werkt, zou je wel eens in de problemen kunnen komen als je de voorgestelde niet-concurrentiebedingen blindelings zou ondertekenen omdat je bv. niet meer mag werken in een bepaalde sector, voor bepaalde bedrijven in een regio, voor concurrenten van je klant, … Het komt er dus op aan om goed te weten wat je precies ondertekent en welke de onderhandelingsmarge is.

 

Welke regels gelden?

Het niet-concurrentiebeding voor freelancers is niet wettelijk geregeld, in tegenstelling tot het niet-concurrentiebeding voor handelsvertegenwoordigers of voor arbeiders. Specifiek voor freelancers en consultants geldt dus de contractsvrijheid die de partijen toelaat om de voorwaarden, sanctionering,… zelf in te vullen zoals ze willen. 

Ondanks deze principiële contractsvrijheid wordt wel algemeen aangenomen dat ook het niet-concurrentiebeding in een overeenkomst met een freelancer (of een zelfstandig consultant) aan 3 voorwaarden moet voldoen, naar analogie met de wettelijk voorziene niet-concurrentiebedingen. Deze bedingen moeten beperkt zijn in tijd, geografisch afgebakend zijn en qua verboden activiteiten beperkt zijn:

In eerste instantie dient dus de duur van het niet-concurrentiebeding beperkt te zijn tot de duur die je nodig hebt om klanten aan jou te binden. De precieze duur hangt af van de duur van de samenwerking, de specificiteit van de opdracht,…

Daarnaast moet het beding geografisch beperkt zijn tot een bepaalde regio. Dit kan een gewest, provincie, stad maar even goed een land zijn.

Tot slot dienen de activiteiten die uitgesloten zijn ook opgenomen te worden in het beding en moeten die uiteraard verband houden met de activiteiten die je als freelancer hebt opgenomen tijdens de duur van de overeenkomst.

 

Waarop moet je nu letten?

Probeer steeds te onderhandelen om het concurrentiebeding te beperken tot een redelijke termijn en ook tot het geografisch gebied waarin je effectief actief zal zijn. Het is geen goed idee om akkoord te gaan met een niet-concurrentiebeding van 5 jaar voor gans België, wanneer je gedurende 6 maand hebt gewerkt voor een lokaal bedrijf uit West-Vlaanderen bijvoorbeeld. (Tenzij dit bedrijf natuurlijk in gans België actief is …). Je zal immers méér dan 6 maand nodig hebben om het cliënteel van je opdrachtgever aan jou te binden, zo wordt algemeen aangenomen. 

Daarnaast kan je er ook best op toezien dat de verboden activiteiten zo beperkt mogelijk worden omschreven en effectief de activiteiten zijn die je zal uitoefenen binnen het bedrijf. “Geen HR-activiteiten uitoefenen” zou bijvoorbeeld heel erg ruim kunnen zijn als je misschien enkel instaat voor rekrutering of voor payroll.

Check zeker het bedrag van de schadevergoeding bij het niet-naleven van het beding en ga na of dit geen astronomisch bedrag is dat totaal niet in verhouding staat tot de waarde van de opdracht of het bedrag dat je kan factureren tijdens de opdracht.

Ga tot slot ook even na of er een matigingsbeding is opgenomen in de overeenkomst dat bijvoorbeeld als volgt kan geformuleerd zijn:  “In geval van nietigheid of ongeldigheid van één van de bedingen in de overeenkomst, blijft het beding geldig voor het gedeelte dat wettelijk is toegelaten.” Wanneer iets dergelijks is opgenomen in de overeenkomst kan de rechter bij geschillen het beding matigen (of “aanpassen”) naar hetgeen de rechter als “redelijk” beschouwd. Bijvoorbeeld:de duur verminderen naar een aanvaardbare duur of het geografisch gebied verkleinen. Wanneer een dergelijk matigingsbeding niet in de overeenkomst staat en de 3 bovenvermelde voorwaarden niet zijn nageleefd, dan kan de rechter het beding in zijn geheel nietig verklaren en is het dus ongeldig. 

 

Vragen over het niet-concurrentie beding of andere vragen als freelancer?

Contacteer ons gerust via mail (info@siriuslegal.be) of telefoon 02/721 13 00.
Wist je trouwens al dat wij een Legal Kickstarter lanceerden? Dat is een juridisch adviespakket voor starters, aan een vast tarief en zonder verrassingen aan het einde van de rit. 

17.04.2019 Bart Van den Brande

Tips en tricks: hoe sluit je als freelancer een goede samenwerkingsovereenkomst af?

De markt van de freelancers is de laatste jaren booming business. Meer en meer zelfstandigen kiezen ervoor om in hoofd-of bijberoep te starten als freelancer. Als freelancer sta je daarbij vaak in een zwakkere onderhandelingspositie ten aanzien van je klanten. Wat kan je in dat geval best opnemen in je eigen contract of algemene voorwaarden? En wat als je klant zélf een contract voorstelt? We geven je in dit artikel een aantal tips & tricks voor freelancers.

 

1. Zorg voor goede algemene voorwaarden

Vaak zal je klant, zeker wanneer dit een groter bedrijf is, met zijn eigen algemene voorwaarden en betalingsvoorwaarden bij jou komen aankloppen. Desalniettemin loont het wél de moeite om zelf tijd en aandacht te besteden aan je eigen algemene voorwaarden. Niet enkel omdat dit professioneler overkomt, maar ook omdat jouw algemene voorwaarden van toepassing zullen zijn wanneer de klant gewoon je offerte ondertekent of gewoon ineens laat weten dat je de opdracht mag starten. Wanneer je je algemene voorwaarden hebt meegestuurd met je offerte en de klant vraagt je om de opdracht te starten, dan heeft de klant zich immers akkoord verklaard met je algemene voorwaarden.

Weet dat algemene voorwaarden die aanvaard zijn door beide partijen, dezelfde bewijswaarde hebben als een contract dat ondertekend is door beide partijen. Dit komt omdat het bewijs tussen handelaars vrij is en een handelaar door het bevestigen van de opdracht (en voor zover hij/zij je algemene voorwaarden heeft ontvangen) zich ook akkoord verklaart met je algemene voorwaarden. Met andere woorden: met goede algemene voorwaarden kom je al een héél eind!

 

2. Denk na over je intellectuele eigendom en overdracht

Wanneer je tijdens je freelance opdracht iets maakt of creëert bv. verslagen, grafisch werk, een logo, een brochure, social media posts,… is het belangrijk om na te denken over wat er met de intellectuele eigendomsrechten op deze werken kan en moet gebeuren. Wanneer je bijvoorbeeld een logo ontwerpt voor een klant zal je de intellectuele eigendom waarschijnlijk willen overdragen (hetgeen ook resulteert in een hogere vergoeding uiteraard). Wanneer je daarentegen je eigen software implementeert bij een klant, zal je je intellectueel eigendomsrecht niet willen overdragen en moet je nadien een licentie overeenkomst afsluiten met je klant.

Denk met andere woorden op voorhand na wat je precies wil bereiken en wat de klant precies wil: overdracht of geen overdracht van intellectuele eigendomsrechten?

 

3. Als je opdrachtgever toch een contract voorstelt: er is altijd onderhandelingsmarge

In het geval je klant zelf zijn eigen algemene voorwaarden of een contract ter ondertekening voorlegt aan jou als freelancer, ben je niet verplicht om dit gewoon blindelings te ondertekenen. Integendeel, het loont echt de moeite om even advies in te winnen om hier eens grondig door te gaan zodat je wéét wat je tekent.

Onze ervaring is overigens dat in dergelijke contracten je vaak wél nog onderhandelingsmarge hebt en kan onderhandelen om bepaalde passages aan te passen op voorwaarde dat je dit goed motiveert. De standaardcontracten en standaard algemene voorwaarden van grote(re) bedrijven zijn vaak eenheidsworst geschreven op maat van andere grote(re) bedrijven, dus in de meeste gevallen zal niemand ervan versteld staan als je aanpassingen voorstelt.

Wat je zeker moet (laten) nakijken in een contract dat je van je klant ontvangt is de betalingstermijn (30 dagen? 60 dagen?), of het een overeenkomst is van bepaalde of onbepaalde duur en hoe die kan beëindigd worden (eenzijdig door de klant met een korte opzegtermijn?), de vergoeding die is voorzien voor meerwerk, de al dan niet overdracht van intellectuele eigendom, eventuele boetebedingen bij laattijdige oplevering, welke kosten inbegrepen zijn, of de aansprakelijkheid op een evenwichtige wijze is geregeld,…

 

4. Handig hulpmiddel: nieuwe wet B2B-relaties

Tot slot staan we nog even stil bij een wetswijziging die in maart 2019 werd gestemd in het Parlement en die bedrijven onderling wil beschermen tegen oneerlijke marktpraktijken, hetgeen voornamelijk zal spelen in een situatie waarbij de ene partij economisch afhankelijk is van de andere speler. Dit zal veelal het geval zijn voor freelancers die -zeker bij een langere opdracht- volledig afhankelijk zijn van hun (economisch sterkere) opdrachtgever.

De wetgever heeft hieraan willen tegemoetkomen door het opleggen van een aantal restricties in de contracten tussen bedrijven (B2B). Onder meer door het benoemen van een aantal bedingen in dergelijke contracten die absoluut verboden zijn en anderzijds een lijst van “grijze” bedingen die in sommige gevallen verboden zijn.

Volgende bedingen zijn absoluut verboden: eenzijdig recht om een clausule van de overeenkomst te interpreteren, aanvaarding van clausules waarvan men geen kennis had vóór het afsluiten van de overeenkomst,… Wanneer deze tóch in je overeenkomst zouden staan zijn deze eenvoudigweg niet geldig.

Daarnaast zijn er een aantal grijze bedingen waarbij de economisch sterkere partij kan aantonen dat deze wél evenredig zijn in de gegeven omstandigheden zoals: eenzijdige wijzigingen aan de prijs, voorwaarden of kenmerken van een product/dienst zonder opgave van een geldige reden, stilzwijgende verlenging van het contract zonder redelijke opzegtermijn, de schadevergoedingsbedragen moeten evenredig zijn aan het nadeel dat de onderneming kan lijden,…

De wetgever heeft ook voorzien in een sanctionering  voor bedrijven wanneer zij misbruik maken van hun economisch machtspositie bijvoorbeeld door aankoop of verkoopweigering, rechtstreeks of onrechtstreeks opleggen van onbillijke aan-of verkoopprijzen,… In deze gevallen KAN er sprake zijn van misbruik (en de betaling van een boete), maar dit moet wel bewezen worden.

Tot slot zijn  er ook nieuwe regels van toepassing tussen bedrijven met betrekking tot misleidende en agressieve handelspraktijken, naar analogie met de regels die gelden ten aanzien van consumenten. Meer informatie hierover in één van onze volgende blogposts.

Extra munitie dus voor jou als freelancer wanneer je wordt geconfronteerd met een overeenkomst die door een economisch sterkere partij wordt opgelegd!

 

Juridisch advies nodig als freelancer?
Check onze Legal Kickstarter en/of contacteer ons via mail (info@siriuslegal.be) of telefoon (02/721 13 00).

31.05.2016 Bart Van den Brande

Het niet-concurrentiebeding in overeenkomsten met zelfstandigen

Niet-concurrentie beding zelfstandigen vs. arbeiders en bedienden

Het “niet-concurrentiebeding” is een clausule in een overeenkomst die verbiedt dat je, zowel tijdens de duur van de overeenkomst  en (vaak ook) na het beëindigen van het contract, voor een bepaalde periode concurrentiële activiteiten mag uitoefenen in een andere onderneming of voor jezelf. De bedoeling van het beding spreekt voor zich, namelijk het vermijden van het banderen van het cliënteel van je opdrachtgever voor concurrerende activiteiten met het oog op afwerving.

De toepassing van het niet-concurrentiebeding voor zelfstandigen moet je goed onderscheiden van de toepassing ten opzichte van arbeiders en bedienden. In de arbeidsovereenkomstenwet wordt het niet-concurrentiebeding immers nauwkeurig omschreven, net als de noodzakelijke voorwaarden en de sanctie bij niet-naleving. 

Ten opzichte van zelfstandigen is de situatie anders. De arbeidsovereenkomstenwet noch een andere wet regelt immers de voorwaarden voor het opstellen van een niet-concurrentiebeding ten opzichte van zelfstandigen.

 

Principe van contractvrijheid voor zelfstandigen

Aangezien geen enkele wettelijke bepaling een niet-concurrentiebeding regelt voor zelfstandigen en er dus op wettelijk vlak geen enkel gebod, verbod of voorwaarden aanwezig is, kunnen de zelfstandige contractspartijen vrij contracteren. Zij kunnen m.a.w. beslissen of zij al dan niet een niet-concurrentiebeding in de overeenkomst opnemen, wat de voorwaarden hiervan zijn, hoe de overtreding gesanctioneerd zal worden,…. Partijen zullen zo nodig dienen te onderhandelen en een evenwicht moeten proberen vinden.

In de rechtspraak is in de loop der jaren wel een praktijk gegroeid waarbij dit niet-concurrentiebeding voor zelfstandigen toch wordt getoetst aan een aantal voorwaarden die er ook zijn in de arbeidsovereenkomstenwet. Concreet zal de geldigheid van het niet-concurrentiebeding tussen zelfstandige contractspartijen getoetst worden aan volgende voorwaarden: 

In eerste instantie moet je vermelden welke de aard is van de niet toegelaten concurrerende activiteiten. De uitgesloten activiteiten dienen te slaan op de activiteiten die de betrokken partij ook in het kader van de overeenkomst uitvoerde. Een goede formulering in de overeenkomst is erg belangrijk. 

Daarnaast moet je de periode waarin het verbod speelt uitdrukkelijk opnemen en dient dit beperkt te zijn in de tijd. Naar analogie kan verwezen worden naar de arbeidsovereenkomstenwet die een maximumtermijn van 12 maanden voorziet, al is het perfect mogelijk een langere periode op te nemen. Een en ander zal afhankelijk zijn van de aard van de activiteiten, de duurtijd van de samenwerking en of de opdrachtnemer effectief de mogelijkheid had om klanten “aan zich te binden” tijdens de uitvoering van de overeenkomst. 

Tot slot zal het beding ook geografisch beperkt moeten zijn, waarbij rekening moet gehouden worden met de plaats van de activiteiten die concurrentie kunnen inhouden. Het heeft immers geen zin om concurrentie te verbieden op plaatsen waar men niet actief was tijdens de duur van de overeenkomst. 

 

Geen onbeperkt recht

De contractsvrijheid impliceert niet dat partijen onbeperkt zijn in het opstellen van het beding.  Het niet-concurrentiebeding is eigenlijk een inperking op het principieel recht op vrijheid van concurrentie, handel en vestiging en moet je dus dus restrictief opstellen en interpreteren.

Een niet-concurrentiebeding waarin bijvoorbeeld is opgenomen dat het beding een uitwerking zal krijgen over een onrealistisch lange tijd of geografisch niet relevante regio’s zal op verzoek door de benadeelde partij door de rechtbank kunnen worden herleid tot aanvaardbare proporties. Een nietigverklaring van het beding hoort eveneens tot de mogelijkheden.

 

Wat bij overtreding?

Vaak zal bij het overtreden van een niet-concurrentiebeding schade ontstaan die je moeilijk kan bewijzen en nog moeilijker kan begroten. Het is dan ook sterk aanbevolen om een beding te voorzien van een – in redelijkheid bepaalde – vaste schadevergoeding, waarmee je de lastige bewijsvoering van de grootte van de schade kan vermijden. Deze sanctiebepaling kan je dan aanvullen met de vermelding dat de werkelijke schade, indien hoger, ook steeds kan worden gevorderd (die dan wel aangetoond moet worden). In geval van betwisting zal de rechtbank het gevorderd bedrag beoordelen en eventueel verminderen. 

 

Conclusie

Een niet-concurrentiebeding in een overeenkomst tussen zelfstandigheden is onderworpen aan de contractsvrijheid. Partijen kunnen in beginsel vrijelijk overeenkomen hoe zij dit regelen en welke voorwaarden ze opleggen. Maar het is wel aangewezen om een evenwichtige clausule neer te schrijven m.i.v. een correcte materiële, temporele en geografische beperking zoals hierboven aangegeven. Indien je dat niet doet, kan de rechtbank op verzoek van een partij het beding matigen of zelfs nietig verklaren. Laat je dus goed adviseren vooraleer je een overeenkomst ondertekent waarin een niet-concurrentiebeding is opgenomen. 

 

Vragen over contracten in het algemeen of over niet-concurrentiebedingen?

Contacteer ons vrijblijvend via mail (info@siriuslegal) of via telefoon (02 721 13 00).