Coronacrisis FAQ

Coronacrisis FAQ

Nu het Coronavirus niet meer weg te denken is en ook België volledig in de ban heeft, zorgt de Coronacrisis voor heel wat bedrijfsproblemen. Sirius Legal ontvangt dag in dag uit vragen van ongeruste ondernemers. Hieronder vind je een overzicht van de meest gestelde juridische vragen, mooi gestructureerd in relevante FAQ categorieën zodat je snel je weg vindt. De antwoorden werden opgesteld door het team van Sirius Legal. Mocht je nog andere vragen hebben of dringend hulp nodig hebben? Onderaan deze pagina vind je de contactgegevens van onze advocaten die je graag verder helpen.

Neem ook eens een kijkje op de Sirius Legal blog. Daar zullen we op regelmatige basis ook artikels voorzien rond de impact van de Coronacrisis en gaan we dieper in op een aantal hete hangijzers zoals overmacht, de impact op de reissector, e-commerce etc.

Contractuele relaties

De overheid heeft alle privé- en publieke activiteiten van culturele, feestelijke, maatschappelijke, folkloristische, sportieve en recreatieve aard tot en met 8 juni verboden (en voor massa-evenementen tot en met 31 augustus). Indien jouw evenement binnen deze periode valt, kan je je beroepen op overmacht. Dit impliceert dat zowel jij als je contractpartij vrijgesteld worden van je/haar verplichtingen. Belangrijker nog is dat je niet aansprakelijk gesteld wordt voor het niet nakomen van je contractuele verplichtingen en dus geen schadevergoeding moet betalen. Wat is echter het lot van de tickets?

Als organisator kan je een tegoedbon bezorgen aan al diegenen die een ticket gekocht hebben, indien aan de volgende voorwaarden voldaan is:

  • Een verplaatsing van het evenement is mogelijk en dit zal plaatsnemen op dezelfde locatie of dicht in de buurt; 
  • Het verplaatste evenement zal plaatsnemen binnen twee jaar;
  • De tegoedbon ‘vertegenwoordigt de volledige waarde van het bedrag dat voor het oorspronkelijke ticket werd betaald’;
  • Opdat de gast de tegoedbon kan verkrijgen moet deze geen extra kosten maken en
  • Op de tegoedbon staat uitdrukkelijk dat deze werd afgeleverd omwille van de corona crisis.

Wanneer ben je verplicht tot een terugbetaling, ook al kan je je beroepen op overmacht?

  1. Wanneer het evenement geannuleerd is omwille van een andere reden dan de coronacrisis;
  2. Wanneer de klant kan bewijzen dat deze niet aanwezig kan zijn op de nieuwe datum;
  3. Wanneer het evenement niet verplaatst, maar geannuleerd wordt.

Valt je evenement buiten deze periode en wil je het preventief annuleren, dan val je niet onder overmacht en zal je automatisch alle tickets terug moeten betalen. Let wel, het is mogelijk dat de overheid deze maatregelen voor evenementen nog verder zal verlengen waardoor je je eventueel wel nog op overmacht kan beroepen. 

De terugbetaling van tickets moet ten laatste op 20 september 2020 gebeuren.

Contacteer ook zeker je verzekeraar. Deze dekt mogelijks enkele kosten dekken, wat al wat druk wegneemt. 

Indien je je als abonnement-aanbieder op overmacht kan beroepen, zal je sowieso geen schadevergoeding moeten betalen. De grote vraag is echter wat er moet gebeuren met de reeds gemaakte kosten, zoals een abonnement dat jouw klanten niet langer kunnen gebruiken. Dit is een veelgestelde vraag, waarvan het antwoord een grote impact kan hebben op de financiële last voor jouw onderneming. 

In geval van overmacht vindt er in principe geen verrekening plaats tussen beide partijen voor de kosten die zijn gemaakt tot het moment van de overmachtsituatie. Er wordt echter algemeen aanvaard dat men een uitzondering kan maken voor contracten waar een betaling vereist wordt vóór de uitvoering ervan. Dit kan doorgetrokken worden naar abonnementen, de klant betaalt namelijk steeds abonneegeld voor een bepaalde periode. Worden er in deze periode geen diensten verleend, dan kan de klant een evenredige terugbetaling vorderen. Hoeveel je klant kan terugvorderen is op dit moment moeilijk te voorspellen, aangezien niemand weet hoe lang de overmachtsituatie zal aanhouden.

Kan je je niet op overmacht beroepen, dan zal je verplicht zijn het abonnement terug te betalen met daarbovenop mogelijks een schadevergoeding. 

In principe vinden er geen terugbetalingen plaats tussen beide contractpartijen in geval van overmacht. Er wordt echter een uitzondering aanvaard voor voorschotten die reeds betaald zijn met het oog op de toekomstige uitvoering van de overeenkomst. Voorschotten zullen dus terugbetaald moeten worden, behalve als er al een deel van de prestaties uitgevoerd is. Dan zal de de leverancier een evenredig deel van het voorschot kunnen behouden. 

Let wel, in sommige overeenkomsten is er een overmachtsclausule opgenomen. Deze bepaalt mogelijks het lot van de reeds gemaakte kosten en wie deze moet dragen in geval van overmacht.

Is er geen sprake van overmacht, dan blijft de leverancier in gebreke en kan dit geïnterpreteerd worden als een ernstige tekortkoming. Je kan in dit geval de overeenkomst laten ontbinden en indien je aantoont dat je schade hebt geleden door de leverancier, kan je deze schade (waaronder het voorschot) terugvorderen. Opgepast: vooraleer je kan ontbinden, dien je je leverancier eerst formeel in gebreke te stellen.

Hiervoor moet je allereerst jullie overeenkomst eens doornemen. 

In sommige overeenkomsten is er namelijk een vaste prijs afgesproken. Deze prijs kan enkel gewijzigd worden met akkoord van beide contractpartijen. Is er een vaste prijs afgesproken en jouw leverancier wijzigt de prijs toch, dan kan je het contract ontbinden. Hiervoor moet je wel eerst een ingebrekestelling sturen naar je leverancier. Dit is een laatste aanmaning  om de leverancier een laatste kans te geven om de contractuele aanspraken na te leven (de vaste prijs te hanteren). Wanneer je leverancier vast blijft houden aan de verhoogde prijzen kan je de overeenkomst vervolgens ontbinden en een schadevergoeding eisen. Voor de schadevergoeding moet je aantonen dat je schade hebt geleden en dat de leverancier hier verantwoordelijk voor is. 

Zijn er in jullie overeenkomst geen afspraken gemaakt omtrent de prijs of staat er uitdrukkelijk in dat de leverancier deze zonder meer mag wijzigen, dan sta je al iets minder sterk in je schoenen. Jouw leverancier is echter nog steeds verplicht om de overeenkomst ‘te goeder trouw’ uit te voeren. Indien hij voor jouw bestelling niets vermeldt over een prijsstijging en je hierover pas achteraf (via de factuur) op de hoogte wordt gesteld, kan je weigeren om de verhoging te betalen aangezien je hier niet van op de hoogte was ten tijde van de bestelling.

Tenzij anders bepaald in de overeenkomst, kan een rechtmatige opschorting van jouw verplichtingen enkel plaatsvinden in geval van overmacht. 

Maar wat als jouw contractpartij haar verplichtingen (betalen, leveren, …) toch opschort, zonder hierbij te kunnen steunen op overmacht?  Zolang jouw contractpartij in gebreke blijft om aan haar verplichtingen te voldoen, mag jij gedurende die periode de nakoming van jouw verplichtingen uitstellen (het zogenaamde ENAC-principe). Let wel, je moet steeds te goeder trouw handelen en proportioneel reageren. Indien er bijvoorbeeld slechts een deel niet is geleverd, zal jij niet de gehele betaling kunnen opschorten maar slechts een deel ervan.

Vooraleer je je op het ENAC-principe beroept, raden we je sterk aan om allereerst een ingebrekestelling te sturen naar je contractspartij. Zo krijgt ze nog een laatste kans om aan haar verplichtingen te voldoen. 

Aangezien de banken nog steeds functioneren, zal het ‘niet kunnen betalen’ niet als overmacht aanvaard kunnen worden. Hou wel rekening met volgende regel: zolang je geconfronteerd wordt met een contractpartij die haar contractuele verplichtingen niet nakomt (bv. betalen) en zich hiervoor niet op overmacht kan beroepen, mag jij (onder bepaalde voorwaarden) jouw contractuele verplichtingen eveneens opschorten. 

Slechts wanneer de klant zich terecht op overmacht kan beroepen en daardoor zijn/haar bestelling annuleert, hoeft de klant niet te betalen.

Wenst jouw klant de bestelling te annuleren en zij kan zich hierbij terecht beroepen op overmacht, dan kan zij deze bestelling kosteloos annuleren. Jij moet op jouw beurt dan ook geen diensten of goederen meer leveren. Let wel, indien je reeds gedeeltelijk geleverd hebt, dan is de klant wel verplicht om je voor dit deel (op evenredige wijze) te betalen.

Een gebeurtenis die ervoor zorgt dat het moeilijker, zwaarder of duurder wordt om jouw contractuele verplichtingen na te komen, zal niet volstaan om je te beroepen op overmacht. Overmacht vereist namelijk een (redelijke) onmogelijkheid. 

Bijgevolg zal je je overeenkomst moeten controleren. Mogelijks is er een hardship-clausule opgenomen. Een hardship-clausule maakt het mogelijk om te heronderhandelen over het contract zodat de partijen tot een oplossing kunnen komen voor de bemoeilijkte situatie. Hiervoor is het vereist dat: 

  • de situatie onvoorzienbaar en onvermijdelijk is (gelijkaardig aan overmacht)
  • de gebeurtenis het contractuele evenwicht zodanig hard verstoort, dat de benadeelde partij niet gecontracteerd zou hebben onder de nieuwe omstandigheden. 

Deze clausule kan bepalen welke situaties onder ‘hardship’ vallen en welke gevolgen dit heeft. Dit kunnen heronderhandelingen zijn, een automatische prijsindexatie, … 

Omvat je overeenkomst geen hardship-clausule, dan zal je nog steeds gebonden zijn aan je contractuele verplichtingen. 

Zoals we recent aan een cliënt adviseerden, kan dit mogelijks, al kunnen we dit niet met zekerheid zeggen.

Allereerst kan je je niet op overmacht beroepen. Indien we bij huur de verplichtingen destilleren tot het essentiële, zijn de contractuele verplichtingen als volgt verdeeld:

  • De verhuurder: stelt het gebouw ter beschikking, verschaft het rustig genot dat hij kan en moet verschaffen en het pand blijft in de bedongen staat ter beschikking van de huurder.
  • De huurder: betaalt de huurgelden en onderhoudt het pand.

Niets belemmert je als huurder om aan je betalingsverplichting te voldoen aangezien de banken nog functioneren. Bovendien draag jij als huurder het risico van jouw handelsactiviteiten, met inbegrip van alle (ook externe) factoren die een impact kunnen hebben om het al dan niet succesvol karakter ervan. Dit kan je niet zomaar afschuiven op de verhuurder. Tenslotte wordt er ook verwacht van ondernemingen dat zij een financiële buffer voorzien voor dergelijke onverwachte omstandigheden.

Hier stopt het echter niet. De wet voorziet mogelijks toch nog een oplossing. Zo bepaalt de wet dat indien het gehuurde pand geheel of gedeeltelijk ‘teniet gaat’, de huurder een vermindering van de huurgelden of in bijzondere gevallen een beëindiging van de overeenkomst mag vorderen. Dit ‘teniet gaan’ kan zowel op materiële wijze, door bijvoorbeeld een brand, maar ook op juridische wijze, doordat het gebruik bijvoorbeeld beperkt wordt door overheidsmaatregelen.

Toegepast op de huidige situatie, heb je in principe nog wel toegang tot je winkel en kan je deze nog gebruiken voor het opslaan van stock en eventueel online verkoop. Je kan door de verplichte sluiting echter een belangrijk deel van je handelsactiviteiten niet meer uitoefenen, namelijk de verkoop ‘in persoon’. Kan dit vallen onder ‘gedeeltelijke vernietiging’ van het pand? Dit oordeel zal afhangen van de rechter, tenzij de overheid maatregelen uitroept voor deze bijzondere situatie.

 

Je kan niet verplicht worden tot leveren. De vraag hierbij is enkel: indien je weigert, ben je dan verplicht een schadevergoeding te betalen? Dit hangt af of je je kan beroepen op overmacht. 

Wanneer je enkel annuleert uit voorzorg, en dus niet uit noodzaak, dan zal je zelf de annulatiekosten en een schadevergoeding moeten betalen aan je contractpartij. 

Kan je je wel beroepen op overmacht (zie onze FAQ) dan ben je vrijgesteld van al je contractuele verplichtingen (zoals leveren), zonder dat je een schadevergoeding moet betalen. Hierbij is het wel belangrijk om te kijken of er geen mogelijkheid is om de levering uit te stellen totdat de overmachtsituatie voorbij is. Is een uitstel van de levering wél mogelijk, dan moet je de uitvoering van de overeenkomst gewoon opschorten totdat de overmachtsituatie voorbij is (= tijdelijke overmachtsituatie). Is uitstel niet mogelijk (= definitieve overmachtsituatie), dan wordt de overeenkomst beëindigd. 

In geval van overmacht, bevelen we je aan om de contractpartij zo snel mogelijk en op schriftelijke wijze te informeren over de situatie, jouw beslissing en de gevolgen hiervan.

Dit is wellicht de meest gestelde vraag door onze cliënten, waar helaas geen algemeen antwoord op gegeven kan worden. Alles hangt hierbij namelijk af van de concrete situatie. Tenzij een specifieke wet of je contract dit specifiek regelt, gelden volgende criteria om overmacht te beoordelen:

  1. een onvoorziene omstandigheid 
  2. die buiten de controle van de partij die moet uitvoeren ligt
  3. en die de nakoming van de verbintenis geheel onmogelijk maakt.

Bij contracten die voor de krokusvakantie gesloten zijn, was de impact van het Coronavirus in België nog niet echt voorzienbaar. 

Wat betreft de tweede voorwaarde, moet er gekeken worden naar de concrete oorzaak van de overmacht. Hoe komt het dat je niet kan uitvoeren en ligt dit binnen jouw controle? Is je winkel gesloten door een maatregel van de overheid, levert jouw leverancier niet waardoor jij op jouw beurt niet kan leveren, zijn je werknemers ziek, etc. Het bestaan van de Coronacrisis op zich, zal niet volstaan om overmacht in te roepen. 

Tenslotte moet het onmogelijk zijn om aan je contractuele verplichtingen te voldoen. Het is onvoldoende om vast te stellen dat het nakomen van je plicht veel meer inspanning zou vergen dan voorzien, veel duurder zou zijn of je je onderneming sluit uit voorzorg. Dit is namelijk onderdeel van het ondernemersrisico. Om aan deze voorwaarde te voldoen moet je eerst nagaan of:

  1. Het virus een tijdelijke dan wel permanente belemmering oplevert.
    Het virus en diens impact zullen slechts tijdelijk zijn. Indien het dus mogelijk is om je contractuele verplichtingen tot dan uit te stellen, moet je dit ook doen en wordt de overeenkomst geschorst
  2. Er redelijke alternatieven beschikbaar zijn om toch nog aan je contractuele verplichtingen te voldoen.
    Kan je bijvoorbeeld beroep doen op een andere leverancier of een andere vorm van transport?

Een door de overheid opgelegde sluiting van jouw onderneming is al een sterke indicator dat er sprake is van overmacht om bijvoorbeeld te leveren aan jouw klanten. Dit geldt echter niet voor alle contractuele verplichtingen, zoals bv. het betalen van huur (zie onze FAQ). 

Kijk zeker ook je individuele overeenkomsten na. Het is mogelijk dat er een overmachtsclausule is opgenomen die de mogelijke overmachtsituaties veel duidelijker afbakent en eveneens instructies geeft over de wijze waarop je je op overmacht moet beroepen.

We verwijzen ook graag naar ons uitgebreid blogartikel over het Coronavirus en overmacht.

Je kan best opletten bij het aankopen van mondmaskers online. Er circuleert namelijk heel wat namaak van medische hulpmiddelen die worden verkocht aan hogere prijzen. Sinds 2 mei is het opnieuw mogelijk om persoonlijke beschermingsmiddelen zoals onder andere mondmaskers (bv. chirurgische maskers) en beschermschorten in supermarkten aan te kopen.

Hydroalcoholische gels en handalcohol zijn reeds sinds 9 april opnieuw vrij verkrijgbaar.

Load More


Corona Helpdesk

Sirius Legal stelde een Corona Helpdesk samen: 4 ervaren advocaten staan ter beschikking om je verder te helpen met al je vragen in verband met de Coronacrisis en de impact hiervan op je onderneming. Je kan hen rechtstreeks bellen of mailen via onderstaande gegevens:

Roeland Lembrechts

roeland@siriuslegal.be 0494/23 49 83

Bart Van den Brande

bart@siriuslegal.be 0486/90 19 31

Laura Walgraeve

laura@siriuslegal.be 0479/65 07 30

Sophie Vercraeye

sophie@siriuslegal.be 0497/25 92 31