Geen auteursrecht voor Jezus op geopenbaard boek

Wie heeft het auteursrecht op teksten die -al dan niet verondersteld, dat laten we graag in het midden- ingefluisterd of gedicteerd worden door een Hogere Macht? 

In onze dagelijkse zoektocht naar juridische nieuwtjes stootten we deze week op een wel heel bijzonder vonnis van het Oberlandesgericht Frankfurt (het Hof van Beroep te Frankfurt eigenlijk), waarin aan Jezus Christus het auteursrecht ontzegd wordt op een boek dat hij sinds 1965 ingefluisterd zou hebben aan de Amerikaanse psychiater Helen Schucman.

Psychiater Helen Schucman schreef tijdens haar leven ruim 1.500 pagina’s bij elkaar die haar door een stem in haar hoofd gedicteerd werden.  Volgens eigen zeggen van de stem -nu ja- was het Jezus Christus zelf die de vrouw levenswijsheden influisterde onder de titel “A course in miracles”.

Het boek van Schucman werd later een aantal keren uitgegeven, onder meer in een pocket editie van Penguin en in 2003 was het boek al het voorwerp van een auteursrechtelijk geschil tussen onder andere Penguin Books en twee verenigingen die gelinkt waren aan mevrouw Schucman, de “Foundation for Inner Peace” en de “Foundation for a Course in Miracles,” waarbij het auteursrecht toegewezen werd aan deze laatste twee.

Publiek domein?

Een Duitse kerkgemeenschap die het boek graag gratis wil kunnen gebruiken voor haar activiteiten meende de geknipte manier gevonden te hebben om geen auteursrechten te moeten betalen voor het herdrukken van (delen van) het boek.  het is immers toch zo dat auteursrecht vervalt 70 jaar na het overlijden van de auteur en dat je werken vanaf dan vrij mag gebruiken?  Wel, zo stelde de kerkgemeenschap voor de rechter, aangezien mevrouw Schucman altijd heeft voorgehouden dat Jezus zelf haar de tekst van het boek heeft ingefluisterd en dat zij enkel heeft genoteerd wat hij zei, kan zijzelf er nooit het auteursrecht op gehad hebben.  Zij was immers slechts de hand die noteerde en niet de schepper van het werk.

Met andere woorden: niet mevrouw Schucman, maar Jezus Christus is de auteur van “A course in miracles” en aangezien die laatste volgens de overlevering overleed in het jaar 3 zijn al zijn werken in het publieke domein terechtgekomen sinds het jaar 103 en mogen ze dus vrij gekopieerd worden…

De stelling heeft een verleidelijke logica, maar de Duitse rechter ging hier toch niet op in.  Het Oberlandesgericht oordeelde vrij vertaald dat “bovennatuurlijke ingevingen blijven volledig toe te rekenen aan de menselijke ‘ontvanger’ ervan. Om te beoordelen of er sprake kan zijn van  auteursrechtelijke bescherming moet men enkel kijken naar de daadwerkelijke creatieve processen. Dit betekent dat ookkrankzinnigen en gehypnotiseerden perfect auteursrechthouder kunnen zijn’. 

We lezen het niet letterlijk in de beslissing, maar de verwijzing naar krankzinnigen lijkt een sneer naar mevrouw Schucman te zijn, die zelf als psychiater toch geweten moet hebben dat de kans erg klein was dat God de Zoon al die jaren tot haar sprak…

Of toch nog auteursrecht…?

Wij stellen ons hier als juristen één hypothetisch vraagje bij heel dit verhaal: Maakt de Duitse vereniging hier geen cruciale denkfout door te stellen dat het werk van Jezus in het publieke domein is gevallen 70 jaar na zijn overlijden?  Jezus is immers toch herrezen en leeft verder aan de zijde van zijn vader.  Zijn auteursrecht zou dus naar alle logica evenzeer springlevend moeten zijn.

Of dit ook betekent dat Sabam nu langskomt in de kerk telkens de priester het Onze Vader aanheft is dan weer een andere vraag…