Het overzetten van een bestaande poster op doek is een inbreuk op het auteursrecht

Kunstminnend België stond afgelopen week op zijn achterpoten omdat Luc Tuymans veroordeeld werd voor plagiaat nadat hij een foto van Katrijn Van Giel op –althans volgens de rechtbank- iets te exacte wijze had gekopieerd. De vraag waar precies de grens tussen plagiaat en inspiratie ligt is altijd al moeilijk te bepalen geweest en dat blijft ook na deze beslissing het geval.

Intussen deed het Europees Hof van Justitie op hetzelfde moment uitspraak over een gelijkaardige, maar toch wat minder controversiële vraag: mag je een poster van een foto of schilderij, zonder toestemming van de fotograaf of schilder, overzetten op canvas?

Canvas transfer?

Bij een zogenaamde “canvas transfer” wordt een foto of poster overgezet op een canvas doek. Het auteursrechtelijk beschermde werk wordt dus gekopieerd op een andere drager, die bovendien ook van hogere kwaliteit is dan de papieren poster. Heel wat webshops bieden de mogelijkheid aan om op die manier foto’s, posters en andere afbeeldingen om te zetten in canvas print of zelfs in een effectief schilderij.
In dit concrete geval bleek dat de auteur op de afbeelding op de poster geen toestemming had gegeven voor de canvas transfer. Hij was dus van oordeel dat er sprake is van een inbreuk op zijn auteursrechten.

De verkoper van de canvasversie van de poster was echter van oordeel dat hij geen toestemming van de auteur nodig had, omdat er al een toestemming gegeven was voor de productie van posters en het diezelfde poster is die nadien wordt verkocht op canvas. Het auteursrecht op de poster is volgens hem uitgeput en kan dus niet nogmaals worden ingeroepen bij canvas transfer.

Oordeel van het Europees Hof van Justitie

Het Hof van Beroep in Den Bosch gaf de auteursrechthebbende gelijk, waarna de handelaar in cassatie ging. De Nederlandse Hoge Raad legde de vraag vervolgens voor aan het Europees Hof van Justitie

Het Europees Hof van Justitie heeft op 23 januari 2015 zoals te verwachten was geoordeeld dat canvas transfer niet mag zonder voorafgaande toestemming van de auteur op de foto of afbeelding die omgezet wordt naar canvas.

De argumentatie van het Europees Hof van Justitie

Het Europees Hof van Justitie bevestigt dat een fotograaf of schilder vanzelfsprekend toestemming kan geven om zijn werk (foto of schilderij) te reproduceren op posters met de bedoeling om die in de EU te (laten) verkopen.

De regel daarbij is volgens EU recht dat het auteursrecht op een tastbare drager die een auteursrechtelijk werk belichaamt (een poster bvb), uitgeput raakt zodra deze met toestemming van de auteur in Europa in de handel is gebracht (artikel 4 lid 2 Europese Richtlijn 2001/29/EG). Dat betekent met eenvoudige woorden dat die posters vervolgens vrij doorverkocht kunnen worden binnen de EU zonder dat daarbij telkens opnieuw de toestemming nodig is van de auteur voor de verkoop of voor de noodzakelijke promotie in het kader van die verkoop.

Als er echter sprake is van de creatie van een nieuwe drager door middel van een nieuwe reproductie (in casu op canvas) zegt het Europees Hof van Justitie dat ‘de toestemming van de auteur heeft dus geen betrekking op de distributie van een zaak waarin zijn werk is belichaamd indien die zaak na de eerste verhandeling ervan dusdanig is gewijzigd dat zij een nieuwe reproductie van dat werk vormt.’

Het auteursrecht op de canvas versie van de poster is dus niet uitgeput en de auteur kan een stakingsbevel en een schadevergoeding vorderen.

Wat betekent dit?

Een en ander bevestigt dat auteurs zich kunnen verzetten tegen het zonder toestemming overzetten van hun werk op andere dragers.

Websites die foto’s of posters omzetten in canvas dragers of winkels die zulke dragers verkopen, zullen er dus voor moeten zorgen dat zij de toestemming van de auteur van foto’s, posters, afbeeldingen, etc… bekomen voordat zij canvas versies hiervan produceren.

Wie zelf (meestal online) die mooie poster die nog op zolder ligt wil laten omzetten in een canvas voor de woonkamer, zal hiervoor in de meeste gevallen ook toestemming moeten bekomen. Indien de reproductie door een derde gerealiseerd wordt, zal immers niet voldaan zijn aan één van de essentiële voorwaarden voor thuiskopie uit artikel 22§1, 5° Auteurswet (de reproductie moet binnen de familiekring gebeuren). Voorzichtigheid is dus troef…

Vragen over auteursrecht?


For more information contact