Een lasterlijke social media post liken of sharen is strafbaar, zegt Zwitserse rechter

Opgelet voor je een schijnbaar “grappige” Facebook post over iemand anders of een negatieve recensie over een bedrijf of webshop liket.  Als de inhoud ervan lasterlijk of beledigend blijkt te zijn, zou je volgens het Zwitsers Hooggerechtshof weleens strafbaar kunnen zijn, niet enkel door het posten van zo’n bericht, maar ook door het simpelweg liken ervan…  

Like share strafbaar

Laster, eerroof en beledigingen online

Laster en eerroof is strafbaar. Wie in het openbaar kwaadwillig onwaarheden over iemand vertelt die zijn eer of imago kunnen schaden, begaat een inbreuk op artikel 442 van het Strafwetboek.  Ook publieke beledigingen kunnen bestraft worden, in dat geval door artikel 448 van het Strafwetboek.

Ook bedrijven kunnen overigens het slachtoffer zijn van lasterlijke of beledigende uitlatingen, bijvoorbeeld in valse reviews door wraakzuchtige klanten of ontevreden concurrenten (zie ook ons artikel over valse reviews).  Dat alles geldt ook voor laster of beledigingen op social media. Social media worden immers meestal beschouwd als “openbare” of “publieke” plaatsen.  

Maar dus ook als je enkel geliked hebt

Maar wat een Zwitserse rechter onlangs besliste gaat toch nog een stap verder.  Hij oordeelde dat niet enkel de publieke lasterlijke of beledigende uitspraak zelf bestraft kan worden, maar ook het liken van de post waarin zo’n uitspraken gedaan worden.

De Zwitserse Hoge Raad heeft eerder dit jaar een uitspraak gedaan over ‘likes’ en ‘shares’ vanop Facebook (lasterpostenBesluit 6B_1114 / 2018 van 29 januari 2020). Het Hooggerechtshof oordeelde dat het liken en delen van berichten mogelijk kan leiden tot een veroordeling wegens laster of beledigingen (of althans de equivalenten daarvan onder Zwitsers recht).

Het ganse geschil draaide om iemand die verschillende berichten op Facebook geliked en gedeeld had waarin een vereniging en een van de leden van deze vereniging beschuldigd werden van een antisemitisme, nationaal-socialisme en racisme.

Op de vraag of er werkelijk sprake is van antisemitisme of racisme antwoordde het Hooggerechtshof niet, die vraag moet verder behandeld worden door de bevoegde rechtbank.  Wat wél vaststaat volgens het Hooggerechtshof is dat het liken en sharen van zulke berichten strafbaar kan zijn overeenkomstig artikel 173 van Zwitserse Strafwetboek dat het equivalent is van onze artikelen 445 en 448 in verband met laster en eerroof en publieke beledigingen.

Waarom is het liken of sharen op zich strafbaar dan?

Het Zwitserse Hooggerechtshof is van oordeel dat de eigenheid van social media precies is dat berichten pas op grote schaal verspreid worden als ze geliked en geshared worden.  Wie lasterlijke berichten deelt of leuk vindt, draagt dus -bewust- bij tot de verspreiding ervan en brengt dus bijkomende schade toe aan de eer van degene die lasterlijk of beledigend afgeschilderd wordt.  Om die reden besliste het Hooggerechtshof dat het liken en delen van lasterlijke berichten in principe ​​laster vormen onder de Zwitserse strafwet.

Werkt dit ook in België zo?

Er is bij ons weten vooralsnog geen enkele uitspraak in België die stelt dat het liken of sharen van lasterlijke of beledigende berichten op Facebook of op andere social media strafbaar zou zijn.

Maar de logica van het Zwitserse Hooggerechtshof gaat ook in België op, ons inziens.  Opdat er sprake zou zijn van laster en eerroof moet men bewust, kwaadwillig bepaalde onjuiste verklaringen publiek maken.  Van beledigingen is sprake als iemand met de bedoeling om te schaden publiek aantijgingen doet die “de eer van een persoon kunnen krenken”.

In beide gevallen is dus nodig dat een en ander in het openbaar gebeurt en dat er een bedoeling bestaat om te schaden.  Het is perfect denkbaar dat ook onder Belgisch recht aangetoond zou worden dat iemand die bewust een lasterlijk of beledigend artikel of post deelt of liket zelf de intentie had om die boodschap (verder) publiek te maken en zelf de intentie had om te schaden.  Het doel van het sharen en zelfs het liken van berichten is binnen de meeste social media immers precies om een bericht publiek te verspreiden. 

Wat kan ik doen als ik of mijn bedrijf of webshop het slachtoffer zijn van laster en eerroof of beledigingen online?

De grote moeilijkheid online blijkt vaak te zijn dat de daders van dit soort inbreuken niet geïdentificeerd kunnen worden.  Het internet laat immers een hoge mate van anonimiteit toe voor wie niet herkend wil worden. De eerste opdracht is dus om te achterhalen wie de dader is.

Vervolgens kan je een aantal dingen doen:

  • Een klacht bij het social media platform in kwestie kan leiden tot de verwijdering van een bericht.  Platformen als Google of Facebook hebben wel de mogelijkheid om misbruiken te melden, maar jammer genoeg verwijderen ze slechts zeer zelden content.  Dit is dus vaak niet de meest aangewezen weg.
  • Je advocaat kan een ingebrekestelling sturen en de verwijdering eisen, onder het dreigement van een gerechtelijke procedure.
  • Je kan strafklacht neerleggen, waarna een strafonderzoek zal volgen en eventuele en strafrechterlijke veroordeling zal volgen (maar laster en eerroof zijn meestal geen prioriteit voor onze zo al overbelaste strafrechtbanken, waardoor dit soort klachten meestal nergens toe leidt).
  • Je kan zelf een burgerlijke procedure voor de rechtbank starten waarin je schadevergoeding kan vorderen, een rechtzetting kan eisen en/of de verwijdering van het bericht onder dwangsom per dag of uur vertraging kan eisen.  Eventueel kan je alvast in kortgeding voorlopige verwijdering trachten te bekomen.
  • Als je zelf een bedrijf of handelaar bent en de inbreukpleger is dat ook, dan kan je wellicht een zogenaamde “stakingsvordering” overwegen.  Dat is een snelle procedure, die werkt zoals een kortgeding, en waarin de rechter op basis van inbreuken op de eerlijke marktpraktijken de staking kan bevelen van bepaalde inbreuken die oneerlijke concurrentie vormen of die niet overeenstemmen met het normale gedrag dat je van een concurrent of handelspartner mag verwachten.
  • Het privacyrecht kan eventueel helpen.  Je zou op basis van je “right to be forgotten” kunnen eisen van het social media platform en/of van de grote zoekmotoren online dat de schadelijke content verwijderd wordt.

Vragen over schadelijke posts op social media of schadelijke reviews?

Bel of mail ons gerust op +32 486 901 931 of bart@siriuslegal.be voor een eerste vrijblijvend antwoord op je vraag.