Social media: Wie is eigenaar van jouw online content?

De voorbije weken werden in de pers slag om slinger de vreemdste verhalen verspreid over wat verschillende social media willen of mogen doen met de foto’s of teksten die hun leden online plaatsen.  De laatste in de rij was vorige week Instagram dat op nogal onhandige wijze een wijziging van zijn algemene voorwaarden aankondigde waaruit argwanende lezers menden af te leiden dat Instagram zich de auteursrechten op alle foto’s op de website toe-eigende met de bedoeling die later te kunnen verkopen aan de meest biedende.

Eerder deze maand kreeg de nieuwe eigenaar van Instagram, Facebook, dan weer zijn portie negatieve pers omwille van een hoaxbericht dat accounthouders aanspoorde om zo snel mogelijk een post te kopiëren op hun wall waarin ze het auteursrecht op hun foto’s claimden.

In beide gevallen bleek alles bij nader onderzoek nogal mee te vallen, maar omdat onze advocaten hierover bijzonder veel vragen krijgen ,zowel vanuit de media als van individuele gebruikers, leek het ons wel nuttig om voor de meest gebruikte social media websites eens op een rijtje te zetten wat nu precies de rechten zijn die je als gebruiker geeft aan de eigenaar van zo’n website.

Hoe weet ik wat mijn rechten zijn bij verschillende social media?

Je rechten worden beschreven in de algemene voorwaarden die je aanvaard wanneer je je registreert op een website. Websites moeten je overigens informeren over eventuele wijzigingen van hun algemene voorwaarden. In de praktijk doen zij dit vaak via een melding op de website in plaats van een e-mail te sturen naar elke gebruiker. In de algemene voorwaarden van YouTube b.v. wordt het recht voorbehouden om wijzigingen door te voeren en zij stellen dat je als gebruiker regelmatig de algemene voorwaarden regelmatig moet nakijken op mogelijke wijzigingen.

In eerste instantie zal je dus akkoord moeten gaan met de algemene voorwaarden van een website voordat je content kan uploaden, maar als een wijziging wordt aangebracht, kan je verteld worden dat je jouw account zal moeten sluiten als je hiermee niet akkoord zou gaan.

Niemand leest toch die algemene voorwaarden?!

Vele gebruikers lijken inderdaad de algemene voorwaarden niet te lezen. Dit neemt natuurlijk niet weg dat ze tegen jou gebruikt kunnen worden wanneer je ze bij registratie aanvaard hebt. Wil je achteraf niet voor verrassingen komen te staan, dan doe je er best aan om de algemene voorwaarden even door te nemen vooraleer je ze aanvaardt.

Consumenten (en dus niet handelaars) genieten, althans onder Belgisch recht, een bijzondere bescherming wanneer de algemene voorwaarden zo onduidelijk en moeilijk zijn opgesteld dat de gemiddelde consument hier niets van begrijpt. In dat geval kan de consument argumenteren dat de algemene voorwaarden niet van toepassing zijn omdat ze onbegrijpelijk zijn. Veel bedrijven steken tegenwoordig echter veel tijd en moeite in het opstellen van duidelijke algemene voorwaarden.

Welke rechten heb ik nu en welke sta ik af?

Met onderstaand overzicht besparen we je graag de tijd en moeite om de kleine lettertjes van de algemene voorwaarden van elke social media website door te nemen en geven je hierna een kort overzicht van de algemene voorwaarden van de meest populaire websites:

YouTube :

Je behoudt alle eigendomsrechten op video’s die je upload, maar als je de website gebruikt geef je een beperkte licentie aan YouTube en andere gebruikers om je beelden wereldwijde en zonder vergoeding te reproduceren en verdelen en om er “afgeleide werken van te maken” (om, met andere worden, je beelden te bewerken).  Hierin is ook begrepen het gebruik van je beelden in het kader van de promotie en verdeling van de YouTube diensten “via eender welke mediaformats en mediakanalen”.

Met andere worden: je geeft YouTube het recht om je video’s te gebruiken waar en wanneer ze dat willen en om er reclame voor zichzelf mee te maken.

YouTube mag de licentie die je hen geeft overdragen aan derden en als je je YouTube account sluit, mag YouTube kopieën van je content bewaren op zijn servers.

Twitter :

Je behoudt alle rechten op content die je op Twitter post, maar je geeft Twitter een wereldwijde licentie om je tweets gratis te gebruiken op alle mogelijke manieren (“kopiëren, reproduceren, bewerken, aanpassen, wijzigen, publiceren, doorgeven, vertonen en distribueren” van je content. De licentie laat Twitter toe om de content ter beschikking te stellen aan andere bedrijven, organisaties of personen die partnerschappen aangaan met Twitter voor uitzending, distributie of publicatie van deze content op andere media en diensten.

Facebook :

Je bent eigenaar van alle content en informatie die je op Facebook post, en kan bepalen hoe die wordt gedeeld door middel van je privacy en applicatie-instellingen. In de algemene voorwaarden staat eveneens: “We delen je gegevens niet met adverteerders, tenzij je ons daar toestemming voor geeft”.
Maar als je Facebook gebruikt, geef je wél het recht om je content te gebruiken in het kader van “de services en functies die we leveren aan jou en andere gebruikers zoals je vrienden, onze partners, de adverteerders die advertenties op de site kopen en de ontwikkelaars die de games, toepassingen en websites die je gebruikt”.

Instagram:

Na de heisa die ontstaan is over de wijziging van de algemene voorwaarden van Instagram (zie onze eigen blog post hier), kondigde Instagram al snel een wijziging van haar algemene voorwaarden aan die in werking treedt op 19 januari 2013. Volgens die algemene voorwaarden ben je nog steeds eigenaar van de content en geef je Instagram een gratis wereldwijde licentie om de content te gebruiken die je plaats op of via de service. Hier dus niets nieuws onder de zon.

Kijken we even verder of de paragraaf i.v.m. advertenties van derden die zoveel discussie voortbracht er nog in staat. Niet dus, blijkbaar werd de oude bepaling hernomen: “Onze dienst wordt in meer of mindere mate ondersteund door advertentie-inkomsten en advertenties en promoties kunnen getoond worden. Je stemt hierbij toe met het feit dat Instagram dergelijke advertenties en promoties over haar Diensten of op, over en in verband met je content mag plaatsen. De wijze waarop en de omvang van zulke advertenties en promoties kunnen gewijzigd worden zonder jou hier voorafgaandelijk van op de hoogte te brengen.”

Flickr :

Flickr is eigendom van Yahoo! en valt onder dezelfde voorwaarden als andere Yahoo!-diensten. Wanneer je een foto upload, behoud je de eigendom op die foto, maar geef je Yahoo! een gebruikslicentie.
Daarnaast zeggen de algemene voorwaarden dat: “Voor foto’s, graphics, audio- of videomateriaal dat u verstrekt of beschikbaar maakt in publiek toegankelijke gebieden van de Yahoo! Diensten, verleent u Yahoo! de wereldwijde, royalty-vrije, en niet-exclusieve licentie om de Gebruikerscontent op de Yahoo! Diensten te gebruiken, distribueren, verveelvoudigen, bewerken, publiceren, vertalen, er afgeleide werken van te maken, in het openbaar uit te voeren en in het openbaar te tonen”.

Wat nu?

De heisa rond Instagram toont aan hoe belangrijk het voor een bedrijf is om duidelijk te communiceren over wat het wil doen met de content die haar gebruikers uploaden. Op zich is het zeer begrijpelijk dat een bedrijf geld moet verdienen en dat het daarvoor de content van haar gebruikers en de data die ze verzamelt over haar gebruikers wil kunnen gebruiken.  Voor niets gaat immers alleen de zon op. Bovendien hebben de meeste social media precies omwille van hun sociale aard een vergaande licentie nodig om je content te gebruiken.  Die moet immers gedeeld, gekopieerd, geshared kunnen worden door anderen en daarvoor moet je als gebruiker eerst je toestemming gegeven hebben.  Zoals vaak, staat of valt het akkoord van de gebruikers met een goede bedrijfscommunicatie door de website in kwestie en spijtig genoeg schieten precies daarin heel wat bedrijven nog wel eens tekort.