Een kandidaat stuurt op zondagavond vol enthousiasme zijn cv door en ontvangt vijf minuten later al een afwijzing in zijn mailbox. Geen enkele recruiter heeft het document bekeken, omdat een algoritme op basis van enkele trefwoorden heeft geoordeeld dat het profiel niet past. Het klinkt efficiënt voor wie overspoeld wordt door sollicitaties, maar juridisch begeef je je hiermee op glad ijs. De European Data Protection Board (EDPB), de overkoepelende Europese privacywaakhond, heeft aangekondigd dat geautomatiseerde besluitvorming bij rekrutering het centrale thema wordt van hun jaarlijkse gecoördineerde handhavingsactie in 2027. Voor het zesde jaar op rij bundelen de nationale toezichthouders daarmee hun krachten rond één specifiek privacyvraagstuk. Als jouw organisatie slimme software of AI gebruikt om cv’s te filteren, kandidaten te rangschikken of videopitches te analyseren, is het hoog tijd om je rekruteringsproces kritisch onder de loep te nemen.
Wat houdt de EDPB-controle op AI in HR in 2027 in?
Nationale Europese privacytoezichthouders, zoals de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) in België en de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland, bundelen hun krachten rond één specifiek privacythema. Voor de grote controleactie van 2027 valt die keuze op Automated Decision-Making Technology (ADMT) binnen HR-processen. Het is voor het eerst sinds 2018 dat de EDPB zo nadrukkelijk inzet op geautomatiseerde besluitvorming. Destijds stonden AI-toepassingen in HR nog in de kinderschoenen, terwijl slimme selectietools, chatbots en geautomatiseerde analyses vandaag standaard onderdeel uitmaken van heel wat wervingsprocessen. Tijdens zo’n gecoördineerde actie sturen de toezichthouders gerichte vragenlijsten uit, voeren ze audits en formele onderzoeken uit bij ondernemingen en leggen ze boetes of andere sancties op wanneer de regels worden geschonden.
Wat zegt de wetgeving precies over algoritmes bij aanwerving?
Wie kandidaten automatisch laat beoordelen of uitsluiten, botst meteen op de strikte grenzen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (GDPR). Volgens artikel 22, lid 1 van de GDPR mag een sollicitant niet worden onderworpen aan een beslissing die volledig door een computer of algoritme wordt genomen, zodra die beslissing juridische gevolgen heeft of een grote impact op iemands leven heeft. Volgens de Europese richtlijnen en overweging 71 van de GDPR valt het automatisch afwijzen van een sollicitant via e-recruiting zonder menselijke tussenkomst hier rechtstreeks onder. Een computer mag met andere woorden niet op eigen houtje de deur dichtgooien voor een potentiële werknemer.
Artikel 22, lid 2 van de GDPR laat slechts in drie uitzonderlijke gevallen een volledig geautomatiseerde beslissing toe, namelijk:
- wanneer dit noodzakelijk is voor de totstandkoming of uitvoering van een overeenkomst
- wanneer dit wettelijk is toegestaan
- of wanneer de betrokkene daarvoor zijn uitdrukkelijke toestemming heeft gegeven.
In een sollicitatiecontext houden die uitzonderingen zelden stand. Een automatische afwijzing is immers bijna nooit strikt noodzakelijk om een arbeidsovereenkomst te sluiten, en toestemming vragen aan een sollicitant is juridisch bijzonder wankel door de ongelijke machtsverhouding tussen een werkgever en iemand die een job zoekt.
Daarnaast legt de GDPR, meer bepaald in de artikelen 13 tot en met 15, een duidelijke informatieplicht en een recht op inzage op. Organisaties moeten kandidaten actief informeren over het feit dat er geautomatiseerde besluitvorming plaatsvindt, nuttige informatie geven over de onderliggende logica van het systeem en verduidelijken wat het belang en de verwachte gevolgen van die verwerking zijn.
De samenloop met de Europese AI Act
De verscherpte aandacht van de privacywaakhonden staat niet op zichzelf, want ook de Europese AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) legt de lat aanzienlijk hoger. In Bijlage III van die verordening worden AI-systemen die worden ingezet voor werving en selectie, zoals software voor het screenen en beoordelen van sollicitanten, uitdrukkelijk geclassificeerd als hoog-risico AI-systemen. Die kwalificatie brengt bijkomende wettelijke verplichtingen met zich mee op het vlak van risicobeheer, datakwaliteit om discriminatie te voorkomen en effectief menselijk toezicht. De boodschap van de Europese wetgever en de toezichthouders is daarmee glashelder: technologie mag recruiters ondersteunen, maar mag het menselijke oordeel nooit vervangen.
Wat betekent dit concreet voor jouw bedrijf?
2027 lijkt misschien nog veraf, maar het herinrichten van je HR-software, leverancierscontracten en interne selectieprocedures vraagt tijd. Een grondige voorbereiding begint bij een volledige inventarisatie van alle ATS- en HR-tools die je onderneming gebruikt, zodat je exact weet welke software algoritmes inzet en welke keuzes die systemen zelfstandig maken. Omdat de geautomatiseerde beoordeling van sollicitanten een hoog privacyrisico inhoudt, ben je op grond van artikel 35 van de GDPR bovendien wettelijk verplicht om vooraf een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uit te voeren.
Daarnaast volstaat het niet om een recruiter louter formeel een vinkje te laten zetten achter een algoritmische selectie. Volgens de Europese richtlijnen mag menselijke tussenkomst geen lege huls zijn. De betrokken medewerker moet daadwerkelijk de bevoegdheid en voldoende informatie hebben om het voorstel van het systeem te herzien, een eigen afweging te maken en die menselijke controle ook aantoonbaar vast te leggen in het sollicitatiedossier.
Tot slot vraagt ook je communicatie naar kandidaten een stevige update. Zorg ervoor dat je privacyverklaring voor sollicitanten op je werken-bij-website in heldere taal uitlegt welke geautomatiseerde tools je gebruikt, welke criteria daarbij doorwegen en hoe een kandidaat bezwaar kan maken of een menselijke herbeoordeling kan vragen. Train je HR-team en je Data Protection Officer (DPO) zodat zij binnen de wettelijke termijn van één maand (artikel 12, lid 3 van de GDPR) een transparant en onderbouwd antwoord kunnen geven wanneer een afgewezen kandidaat vraagt waarom hij naast de job greep.
Vragen over AI en GDPR in jouw HR-beleid?
Twijfel je of de rekruteringssoftware van jouw onderneming voldoet aan artikel 22 van de GDPR en de nieuwe vereisten onder de Europese AI Act, of wil je jouw privacyverklaring en DPIA tijdig laten nakijken voor de controles van 2027 losbarsten? Boek dan gerust een vrijblijvende videocall in via de link naast dit artikel. Ons team bekijkt graag samen met jou hoe je jouw wervingsproces juridisch waterdicht en toekomstbestendig maakt.
Maak hier een afspraak
Veelgestelde vragen / FAQ over AI in sollicitaties
Mag mijn bedrijf sollicitanten automatisch afwijzen via een algoritme of AI?
Nee, in principe is dat verboden op grond van artikel 22 van de GDPR. Sollicitanten hebben het recht om niet te worden onderworpen aan een volledig geautomatiseerd besluit dat hen in aanmerkelijke mate treft, en een automatische afwijzing voor een job valt daar rechtstreeks onder. Een mens moet altijd de uiteindelijke beoordeling maken.
Wanneer is er sprake van geldige menselijke tussenkomst bij rekrutering?
Menselijke tussenkomst is pas geldig wanneer een recruiter het advies van de software niet blindelings overneemt. De recruiter moet beschikken over alle relevante informatie en de bevoegdheid hebben om van de aanbeveling van het algoritme af te wijken, en moet die eigen beoordeling ook documenteren.
Welke verplichtingen gelden er voor HR-tools onder de Europese AI Act?
Onder Bijlage III van de Europese AI Act worden AI-systemen voor werving en selectie ingedeeld als hoog-risico AI-systemen. Dit betekent dat organisaties onder meer moeten zorgen voor adequaat risicobeheer, hoge datakwaliteit om discriminatie te vermijden en effectief menselijk toezicht.
Wat moet ik opnemen in mijn privacyverklaring voor sollicitanten?
Je moet kandidaten op grond van de artikelen 13 en 14 van de GDPR actief informeren dat je geautomatiseerde systemen gebruikt, op basis van welke logica en criteria dat gebeurt, wat de verwachte gevolgen zijn en hoe zij bezwaar kunnen maken of een menselijke herbeoordeling kunnen vragen.

Even samengevat: AI in je sollicitatieprocedure in 2027